12 VĂN SỬ ĐỊA TRONG TÔI LÀ… (phần 2)

                                             (Dẫu lìa ngó ý, còn vương tơ lòng…) 

           NHÂN TÀI NHƯ LÁ MÙA XUÂN

Mẹ Tôi thi thoảng vẫn kể lại, lúc nhận kết quả đỗ Đại học, Tôi từng thốt lên “May mà sang Trường Năng khiếu tỉnh, không sang chưa chắc con đỗ”. Nguyên do là ở trường cũ, đã có lúc Tôi tự tin, tự mãn cao độ về sức học của mình đến nỗi sự trau dồi thiếu, sự mở mang kiến thức thiếu và không có động lực để bật lên. Thời gian đầu vừa sang, Tôi thực sự “choáng”. Các bạn học đều là tinh hoa của thị xã và các huyện trong tỉnh. Nhân tài như lá mùa xuân chứ không phải như lá mùa thu, ba mươi mấy bạn học là ba mươi mấy cá tính, ai cũng có thế mạnh, ai cũng có nền tảng và quyết tâm thi đua, các bạn chịu đọc, chịu học và học rất tốt.

12 VĂN SỬ ĐỊA TRONG TÔI LÀ… (phần 1)

(Dẫu lìa ngó ý, còn vương tơ lòng…)

XÚI XẰNG!

           Mới đây FB Nguyễn Anh Tuấn nhân trường hợp "nữ sinh Trịnh Thị Huyền Trang học sinh Trường THPT Nam Đàn 2 (huyện Nam Đàn, Nghệ An) có điểm thi khối C đạt 24,5, là 1 trong 2 học sinh có điểm xét tuyển cao nhất trường nhưng nhà nghèo, sợ không không được đi học" đã đăng bài "Khóc đủ rồi, than cũng nhiều rồi, tới lúc làm gì đó đi thôi" trên trang Ba Sàm để phê phán chính phủ chỉ dành vốn vay cho sinh viên nghèo mà không phải là cho "bất kỳ thanh niên nào", rùi là xúi các bạn sinh viên "kết thành hội, nhóm rồi thành phong trào học sinh sinh viên. Dùng mọi cách có thể (kiến nghị, bãi khoá, biểu tình…) để đòi cho bằng được quyền lợi chính đáng". Một số comment hùa vào "STT như 1 mệnh lệnh của thanh niên", "cần đấu tranh đến cùng", "Không bao giờ thay đổi nếu không đứng lên đòi hỏi sự thay đổi"... và...

TIỄN BIỆT ĐẠI TƯỚNG, NGHĨ VỀ TRÁCH NHIỆM CỦA CHÚNG TA!

Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Đại tướng đầu tiên, Tổng Tư lệnh duy nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam, vị tướng huyền thoại của thế kỷ XX, biểu tượng tuyệt vời của trí tuệ, bản lĩnh, khí phách và tâm hồn dân tộc Việt – đã vĩnh biệt dương gian để về với “thế giới người hiền” trong niềm tiếc thương vô hạn của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta.

BẢN HÙNG CA BẤT DIỆT CỦA TUỔI TRẺ VIỆT NAM

Khi dòng chảy lịch sử bắt đầu cũng là lúc bản hùng ca bất diệt của tuổi trẻ đất Việt rung lên những giai điệu vang ngân, hào sảng, mãnh liệt, cũng là lúc cuộc Hành trình tuổi Hai mươi bước những bước đầu tiên trên con đường nhiều chông gai nhưng vô cùng vinh quang với sứ mệnh: Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Điều đó khẳng định: Hành trình của tuổi trẻ Việt Nam không phải mới xuất phát từ ngày hôm qua hay một ngày gần đây mà đã được khởi nguồn từ hàng nghìn năm trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, khởi nguồn từ khi "dân mình biết trồng tre mà đánh giặc", khởi nguồn từ khi chú bé làng Dóng mới lên ba mà câu nói đầu tiên là câu nói đánh giặc giữ nước. Từ đó đến nay, vẻ đẹp của tinh thần tuổi trẻ Việt Nam đã trở thành huyền thoại khiến thế hệ trẻ chúng ta có thể tự hào, kiêu hãnh về quá khứ hào hùng của cha anh, về cuộc hành trình hàng nghìn tuổi đã ghi đậm dấu ấn của lớp lớp thế hệ trẻ Việt Nam.

Tre Việt: Từ lệch lạc trong khoa học đến cực đoan về chính t...

Tre Việt: Từ lệch lạc trong khoa học đến cực đoan về chính t...:                                               Tre Việt - Thời gian gần đây, dư luận xã hội phản ứng khá gay gắt về một bản Luận văn Th...

BỘ ĐỘI CỤ HỒ TRONG TÔI LÀ...

           

Bộ đội cụ Hồ trong tôi, ấy là những con người bình dị, đơn sơ mà lý tưởng sống cao đẹp vô ngần. Họ là những học sinh, sinh viên của Hà Nội hào hoa gác bút nghiên đi theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc. Họ là những anh thợ, bác công nhân rời xa công xưởng để dấn thân “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Và cũng có thể, họ đơn giản chỉ là những “chàng trai chân đất” gác cày, gác cuốc, vì căm hận quân xâm lược mà “rũ bùn đứng dậy sáng lòa”… Xuất thân bình dị với hành trang đơn sơ, thiếu thốn đến nao lòng “Áo anh rách vai/ Quần tôi có vài mảnh vá/ Miệng cười buốt giá/ Chân không giày…” nhưng bình dị mà cao cả, đơn sơ mà đẹp đẽ bởi lý tưởng “sống để yêu thương và dâng hiến” chan chứa trong mỗi tâm hồn ấy: “Ôi Tổ quốc ta, ta yêu như máu thịt/ Như mẹ cha ta, như vợ như chồng/ Ôi Tổ quốc, nếu cần ta chết/ Cho mỗi ngôi nhà, ngọn núi, con sông…”!

Bộ đội Cụ Hồ trong tôi, ấy là những Bế Văn Đàn, Tô Vĩnh Diện, Phan Đình Giót, Nguyễn Viết Xuân, Võ Thị Sáu,… cùng với biết bao liệt sĩ vô danh khác đã làm nên lịch sử, hóa thân bất tử trong dáng hình sông núi Việt. Họ đã đối diện với cam go, thử thách, khó khăn, thiếu thốn và bình thản, hiên ngang, can đảm vượt qua tất cả bằng bản lĩnh, nghị lực phi thường, sẵn sàng hy sinh để chiến đấu và chiến thắng kẻ thù. Đẹp biết bao là chiến sĩ Điện Biên “Đầu nung lửa sắt/56 ngày đêm khoét  núi ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt/ Máu trộn bùn non/ Gan không núng/ Chí không mòn” và chiến sĩ Giải phóng quân “Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhất/ Nhưng anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng/ Và anh chết trong khi đang đứng bắn/ Máu anh phun theo lửa đạn cầu vồng”. Những tấm gương anh hùng bất khuất ấy đã làm nên truyền thống Quân đội anh hùng, tạc nên dáng đứng Việt Nam rạng rỡ trên bản đồ thế giới. 

ĐÀN BÀ ĐẸP... NGOẠI TÌNH... SAO KHÔNG?

Mình có thằng bạn thân, thân lắm, như bóng với hình, vậy nhưng lúc mình vui vẻ, sung sướng, hạnh phúc thì chẳng bao giờ thấy mặt mũi nó ló ra, ấy thế mà cứ lúc nào nghe thấy mình mỏi mệt, buồn bã, chán nản dù chỉ một tí tị tì ti thôi là y như rằng hắn nhảy sổ ra trước mặt. Chẳng an ủi, động viên câu nào, hễ thấy mặt mình biết ngay là hắn sẽ dụ dỗ mình nào là "tìm niềm vui, thú vui mới", nào là "đàn bà đẹp không để giai nó thèm thì phí đời đi", nào là "ai chẳng có phút giây ngoài chồng ngoài vợ". Mình thì kiên quyết "không", hắn thì cứ lải nhãi mãi những cái điệp khúc "đàn ông 100 thằng thì 99 thằng biết tìm cách "cải thiện" cuộc sống", rồi lại còn "xã hội người ta a.b.c đầy ra, có làm sao đâu, đúng là đồ "chân dài não ngắn"(hehe), đồ cổ hủ lạc hậu (hức hức)" khiến nhiều lúc mình ù cả tai, điên cả đầu, đành đá đít hắn một cái bắn xa vài km.

Hôm trước, thấy mình mệt mỏi cái là hắn lại lờn vờn trước mặt, lại luận điệu cũ rích. Đầu tiên, thấy mình không điên tiết như mọi khi, hắn tưởng mình xuôi xuôi rồi, bèn lân la:

- Gọi điện lại cho anh A đi, cái anh chàng đẹp trai đó í, thích nàng lắm nhé, anh ta chẳng nhắn tin, gọi điện suốt mà nàng cứ thờ ơ mãi đó còn gì!!!

Mình kệ cho hắn maketting chán chê rồi mới thủng thỉnh:

ĐANG GIỮA HÀ THÀNH MÀ LẠI NHỚ SƠN TÂY!

(Tiếp nhá pà con Sơn Tây một thời)

          Sơn Tây, ấy là chuyện đi học chiến thuật tấn công, chiến thuật phòng ngự, trời nắng cũng như trời mưa leo hết điểm cao này tới điểm cao khác, có hôm vừa mưa vừa rét như cắt da cắt thịt, răng môi va lập cập mà vẫn phải mặc áo mưa ngồi trên điểm cao. Và rồi là có bao chuyện bất ngờ, bao chuyện cười ra nước mắt. Chuyện bất ngờlà hai anh chàng dường như nhỏ con nhất đại đội, Khỉ Con (b1) Hà Huy Hiểu (b2) hóa ra lại là hai anh chàng chỉ huy chiến thuật rõ ràng, mạch lạc, tài năng nhất (hay được làm mẫu để các anh các chị đứng dưới ngỡ ngàng thán phục), còn anh chàngThiet Quan Luat thì khỏi nói, đến tận hôm thi môn này khả năng mới phát lộ một cách trọn vẹn khiến kiểm huấn là đ/c Khoa (không biết biệt danh cánh học viên đặt cho là gì, có phải Khoa mặt sắt không?) suýt viết đơn xin giữ lại trường làm giảng viên chiến thuật (may mà cơn cao hứng này ko trở thành sự thực Thiet Quan Luat nhỉ!). Bây giờ ngẫm lại học chiến thuật vẫn là vui nhất, chúng ta có cả một bầu trời tự do trên các điểm cao. Chúng ta lại còn được chị Phi Nhung thân thiện, mến yêu phục vụ tận tình mọi lúc, mọi nơi, thích 

ĐANG GIỮA HÀ THÀNH MÀ LẠI NHỚ SƠN TÂY!

(Lục lại được bài viết này vào mùa đông năm trước, tự dưng lại nhớ Sơn Tây, tự dưng lại muốn chạm vào rêu phong trầm tích cũ...)

         Đông Hà Thành dường như đang đến gần kèm với gió lạnh và mưa bay. Chừng như chỉ vậy cũng đủ để nhớ Sơn Tây một thời!

         Sơn Tây, ấy là buổi đầu tiên hội ngộ, ngơ ngác 92 gương mặt xa lạ từ nhiều đơn vị khác nhau tụ họp về đây. Lần đầu xếp hàng đi xuống nhà ăn, có chị em còn mặc quần ngố, mặc jip (hình như có mình), được nhắc nhở lần sau phải mặc quần dài, có ai đó gật gù "à ra là lính!!!"

         Sơn Tây, ấy là buổi đầu tiên nghe quán triệt từ Dt Đoàn Ánh Dương về chương trình, nội dung, nội quy... và nhiều thứ khác nữa (không nhớ hết). Sau buổi ấy, điều duy nhất đọng lại sâu đậm trong đầu học viên là xung quanh trường nhiều rắn, ở đâu cũng có rắn, chỗ nào cũng dễ gặp rắn, nhất là ở đồi cây, lùm cỏ, càng khuất nẻo càng nguy cơ... Tốt nghiệp xong xuôi ối người ngộ ra "rắn đôi khi cũng chỉ là biểu tượng mang tính chất minh họa"!

TÔN GIÁO VÀ VĂN HỌC

(Tiếp theo)

Tôn giáo đã đóng góp đáng kể trong việc tạo nên nhiều kỳ tích trong nghệ thuật, trước hết nó “đã góp phần tạo nên những hình tượng thiêng của thần thánh làm đề tài cho hội hoạ, điêu khắc, âm nhạc…” [03, 42].  Đối với văn học, việc sử dụng đề tài tôn giáo là khá phổ biến. Ở đây, có thể nói đến một số những đề tài tôn giáo quen thuộc trong văn học mà trước hết là “đề tài về hình tượng những bậc khai môn lập giáo” như Đức Chúa Jesus (Thiên Chúa giáo), Đức Phật Thích ca (Phật giáo). Trong đó, hình tượng Jesus Christ được xây dựng ở khá nhiều tác phẩm văn học thế giới nghìn năm qua và gần đây, một số tác giả đã tiếp tục khai thác đề tài về hình tượng này và đã tạo nên các tác phẩm văn học nổi tiếng thế giới như: Cuộc mưu sát các ảo ảnh của Tendriakov (1982), Và hòn đá ấy đã trở thành Đấng cứu thế của Silva Otero (1985), Đoạn đầu đài của Aitmatov (1986), Sự cám dỗ cuối cùng của Chúa của Nikos Kazantzakis và Nghệ nhân và Margarita của Mikhail Bulgakov (1973)… Đặc biệt, vào những năm đầu thế kỷ XXI, đề tài tôn giáo về hình tượng Đức Chúa Jesus cùng những bí mật gây nhiều tranh cãi trong cuộc đời con người này đã trở thành điểm nhấn trong nhiều tiểu thuyết trinh thám thuộc hàng best seller và được đông đảo độc giả nhiều nơi trên thế giới đón chờ như: Mật mã Da Vinci (2005); Thiên thần và Ác quỷ của Dan Brown; Nhật ký bí mật của Chúa - Raymond Khoury (2005)… Về hình tượng Đức Phật Thích Ca, người đọc có thể gặp trong tác phẩm Cuộc Đời Đức Phật qua Truyền Thuyết và Lịch Sử của E. J. Thomas (1927); Cuộc Đời Đức Phật của Tỳ kheo ~Nyaa.namoli (1972) nhưng xét cho cùng hai tác phẩm này mới dừng lại ở sự nỗ lực xây dựng lại cuộc đời Đức Phật lịch sử – bậc Thánh Triết của dòng họ Thích Ca. Tác phẩm tái hiện hình tượng Đức Phật Thích Ca thực sự có giá trị văn chương nghệ thuật phải kể đến là cuốn tiểu thuyết  mang tính cách ngôn Câu chuyện dòng sông của Hermann Hesse mặc dù nhân vật chính Siddhartha không phải là Phật mà là một người Ấn Độ trong thời đại của Phật đã bỏ nhà ra đi để tìm sự khai sáng. 

TÔN GIÁO VÀ VĂN HỌC

Giáo trình Triết học Mác – Lênin, phần trình bày về hình thái kinh tế xã hội có định nghĩa: “Kiến trúc thượng tầng là toàn bộ những quan điểm chính trị, pháp quyền, triết học, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật... cùng với những thiết chế xã hội tương ứng như nhà nước, đảng phái, giáo hội, các đoàn thể xã hội... được hình thành trên cơ sở hạ tầng nhất định”[09, 359], trong đó mỗi yếu tố của kiến trúc thượng tầng như chính trị, pháp quyền, triết học, đạo đức, tôn giáo, nghệ thuật... có đặc điểm riêng, có quy luật vận động phát triển riêng nhưng “không có hình thái ý thức xã hội nào tồn tại độc lập tuyệt đối như trong chân không” [11, 27], chúng liên hệ với nhau, tác động qua lại lẫn nhau và đều hình thành trên cơ sở hạ tầng. Văn học nằm trong nghệ thuật nói chung. Như vậy, mối quan hệ giữa tôn giáo và văn học là mối quan hệ ảnh hưởng, tác động qua lại lẫn nhau của hai hình thái ý thức thuộc kiến trúc thượng tầng trong cấu trúc của một xã hội.

Ngày nay, càng ngày chúng ta càng không thể phủ nhận được vai trò cực kỳ to lớn của tâm linh (niềm tin, tín ngưỡng, tôn giáo) đối với đời sống con người. Là một mặt quan trọng của đời sống tinh thần, sự tồn tại của tôn giáo với các yếu tố của nó trong hiện thực cuộc sống con người là không thể phủ nhận được. 

NHỚ LẮM, TẾT QUÊ!

Từ khi tôi còn là con nhóc bé xíu đến giờ là cô sinh viên năm cuối, năm nào cũng vậy, cứ khoảng 26, 27 tết là gia đình tôi lại thu xếp công việc, rộn ràng sửa soạn để về quê đón xuân cùng ông bà. Bố tôi bảo, ăn tết ở quê vui hơn, có không khí hơn, với lại “cả năm xuôi ngược đất khách quê người, đó cũng là dịp để gia đình sum họp, con cháu quây quần bên ông bà, cha mẹ”; quan trọng hơn là để “giữ nếp nhà, bồi đắp thêm tình cảm gắn bó của con cháu với gia đình cùng quê hương, bản quán”. Còn cái con bé hai mươi mấy tuổi đầu là tôi ấy thì cũng không nghĩ nhiều, nghĩ sâu đến thế, trong ấn tượng của tôi “tết ở quê thật đặc biệt”!

Các bạn trẻ đón tết ở thành phố chắc chẳng thể hình dung nổi “mổ lợn ăn tết” là thế nào, không khéo có bạn nghe nói còn bĩu môi “vẽ chuyện, thực phẩm đầy chợ, đầy siêu thị, đi một cua là mua đủ cho mấy ngày tết, mổ lợn làm gì cho nó bận ra”. Nhưng chúng tôi ăn tết ở quê và như một thói quen, chúng tôi mong chờ buổi sáng tinh mơ ngày 28, khi không khí tết tràn về năm gian nhà của ông bà trong làn mưa xuân bay lất phất, làn gió lạnh ẩm thoang thoảng hương trầm là lúc tất cả các thành viên trong gia đình tôi chẳng ai bảo ai cùng dậy thật sớm, mỗi người xăm xắm một việc để chuẩn bị “mổ lợn”: Bà tôi sắp ra nào mo, nào lạt, rồi chậu, rồi thớt, rồi dao; Bố mẹ tôi bảo nhau bắc rồi nước to, rang đỗ, rang lạc; Tôi cùng mấy đứa em vừa trò chuyện vừa luôn tay nhặt hành, nhặt răm và các loại rau thơm khác…

TẢN MẠN XUNG QUANH HUYỀN THOẠI NGỰA CHÍN HỒNG MAO

Xuống phố mùa xuân. Mưa bụi bay bay lắc rắc. Cây cối bên đường bén hơi xuân đâm chồi, nẩy lộc. Mặc cho giá rét, đào, mai vẫn bật ngời sắc thắm. Sức sống mùa xuân như bừng lên ngập tràn không gian trong thoang thoảng nhang trầm từ nhà ai bên phố. Có cô gái mái tóc xõa vai, khăn quàng ấm áp, nhẹ nhàng nâng đóa tầm xuân để người bạn thân làm phó nháy ghi lại khoảnh khắc làm duyên. Chừng ấy đủ để níu bước chân người người trên phố. Chừng ấy đủ để lòng ai cảm thấy phơi phới, rộn ràng. Có cảm giác ngựa vàng Giáp Ngọ đang cất vó lướt qua từng con đường, hàng cây, góc phố mang nàng xuân đến gõ cửa khắp nhân gian. Xốn xang. Náo nức.

Ai đó nói “Xuân, người ta vì ấm mà cần tình”. Mùa xuân còn là mùa cưới, mùa yêu, mùa “trai lớn cưới vợ, gái lớn gả chồng” đẹp nhất trong năm. Phải thế chăng mà trong khoảnh khắc chia tay Rắn vàng Quý Tỵ để đón chào bước chân của Ngựa quý Giáp Ngọ, giữa không khí mênh mang của đất trời, xôn xao của lòng người, ôn chuyện người xưa kén rể là một điều thật thú vị. Thú vị hơn là trong câu chuyện ấy có sự xuất hiện của một loài ngựa quý hiếm, chỉ nghe tên đã đủ tò mò, ấy là đôi “ngựa chín hồng mao” mà phải có nó cùng với “một trăm ván cơm nếp, một trăm tệp bánh chưng, voi chín ngà, gà chín cựa, mỗi thứ một đôi” thì chàng Sơn Tinh tài giỏi mới vượt qua được Thủy Tinh (cũng tài giỏi không kém) để giành được nàng Mỵ Nương xinh đẹp về làm vợ và trở thành con rể Vua Hùng.

Vậy, thực hư về “ngựa chín hồng mao” là như thế nào? Dường như đây là câu hỏi chung của hầu hết những ai đã từng biết đến truyền thuyết “Sơn Tinh, Thủy Tinh” nổi tiếng ngàn đời trên mảnh đất Lạc Việt. Dấu chân “ngựa chín hồng mao” (con ngựa có chín cái lông màu hồng) thoảng nhẹ như gió trong màn sương huyền ảo của truyền thuyết, vậy mà đã khiến không ít người lao tâm khổ tứ, bỏ công bỏ sức truy tìm vết tích của nó. Là hư ảo chăng bởi điểm qua những loài Ngựa được người xưa ghi danh như Ngựa Hạc (lông trắng toát), Ngựa Kim (lông trắng), Ngựa Hởi (lông trắng, bốn chân đen), Ngựa Hồng (lông màu nâu-hồng), Ngựa Tía (lông màu đỏ thắm), Ngựa Đạm (lông màu đỏ sẫm ánh vàng), Ngựa Khứu (lông màu đỏ đậm pha nâu đậm), Ngựa Ô (lông màu đen), Ngựa Bích (lông màu xám tro), Ngựa Séo (lông màu xám đốm trắng), Ngựa Qua (lông màu vàng kim hoàng), Ngựa Phiếu (lông màu vàng lang trắng), Ngựa Chuy (lông trắng ánh xám bạc), Ngựa Thông (lông màu xanh-đen ánh xám bạc)… tuyệt nhiên không có con ngựa nào mang tên “ngựa chín hồng mao”? Là hoang đường chăng khi mà trong không ít thư tịch cổ được khảo sát, người ta không còn thấy ngựa chín hồng mao “tái xuất giang hồ” một lần nào khác nữa ngoại trừ lần xuất hiện độc nhất trong câu chuyện “Sơn Tinh, Thủy Tinh”? Theo quan điểm của người viết bài này, xin khẳng định rằng, cùng với “voi chín ngà, gà chín cựa” thì “ngựa chín hồng mao” chắn chắn là có thật, chỉ có điều đó là những sản vật quý giá “hiếm có khó tìm” mà thôi. Cơ sở để khẳng định điều này xuất phát từ một logic rất đỗi tự nhiên: